آب مروارید:

 

آب مروارید یا cataract نوعی بیماری چشم با دلایل گوناگون است که با تار شدن عدسی چشم آغاز شده و با افزایش تیرگی و کدر شدن عدسی، بینایی چشم مختل می شود. خوشبختانه بیماری چشمی آب مروارید در بیشتر موارد در زمانی که به آن ” زمان رسیدن ” می گویند با جراحی ساده ای برطرف می شود.

 

 

تعریف کامل آب مروارید
چنانچه جسم عدسی از حالت شفافیت خارج و کدر شود، به آن آب مروارید می گویند که با عث کاهش بینایی چشم می شود.
همه افراد در هر چشم دارای یک عدسی هستند که این عدسی، یک جسم کاملا شفاف است و درکره چشم در پشت سوراخ مردمک قرار دارد و وظیفه آن این است که به وسیله انجام عمل تطابق، پرتوهای نوری وارد شده به چشم را در روی شبکیه متمرکز کند.
همین عضو به ظاهر ساده که شاید فضایی بسیار کوچک را از حجم چشم اشغال می کند، باعث می شود که ما تصویر اشیاء را به صورت واضح ببینیم.
حال به هر دلیل چنانچه جسم عدسی از حالت شفافیت خارج و کدر شود، به آن آب مروارید می گویند که با عث کاهش بینایی چشم می شود. البته کاهش بینایی بستگی به مقدار آب مروارید ایجاد شده دارد و معمولا فرد در مراحل اولیه ابتلا به آب مروارید شاید شکایت جدی از کاهش بینایی خود نداشته باشد و به مرور زمان و در اثر پیشرفت ممکن است بینایی چشم به طور کامل از بین برود و فرد اصلا قادر به دیدن هیچ چیز نباشد.
در حال حاضر درمان آب مروارید فقط از طریق انجام عمل جراحی امکان پذیر است و هیچ راه دیگری به غیر از انجام جراحی وجود ندارد . البته درحال حاضر به کمک پیشرفت های شایانی که در علم چشم پزشکی اتفاق افتاده انجام عمل جراحی آب مروارید به سادگی و با حداقل عوارض و زمان بستری به راحتی امکان پذیر است .
به گفته پزشکان، هم اکنون بهترین روش جراحی آب مروارید استفاده از انجام عمل جراحی فیکو است که در این شیوه با استفاده از ایجاد یک شکاف کوچک در قسمت اتصال قرنیه به صلبیه چشم و با وارد کردن یک لوله ظریف و مخصوص به داخل چشم و با استفاده از امواج اولتراسوند، محتویات عدسی چشم را که دچار سفتی و کدورت شده است از چشم خارج کرده و به جای آن یک لنز داخل چشمی مناسب که نمره آن از قبل تعیین شده است را کار می گذارند.
مزیت استفاده از این روش نسبت به روش های قدیمی تر این است که در این روش شکاف ایجاد شده خیلی کوچک است و بعد از انجام عمل نیاز به استفاده از بخیه نیست، بنابراین عوارض ایجاد شده بسیار کم و تقریبا در حد صفر است و بیمار به سرعت دید طبیعی خود را به دست می آورد. طول دوره بستری در این روش بسیار کوتاه و در حد کمتر از یک شبانه روز است .
شایع ترین علت ایجاد آب مروارید عوامل ارثی است که معمولا در سنین ۴۰ سالگی به بالا اتفاق می افتد. آب مروارید در اثر وارد شدن ضربه در درجه دوم قرار دارد. از دیگر علل ایجاد آب مروارید می توان به بیماری هایی نظیر دیابت و فشار خون بالا اشاره کرد. همچنین در بعضی از موارد، آب مروارید به صورت مادر زادی نیز می تواند وجود داشته باشد.
به هر حال، علت آب مروارید هر چه باشد می بایست در زمان مناسب نسبت به انجام جراحی و رفع آن اقدام کرد. به طور کلی آب مروارید ها در سنین بالی ۴۰سالگی اتفاق می افتند، ولی گاهی اوقات ممکن است در زمان تولد کودک و به صورت مادرزادی هم وجود داشته باشد که در این حالت، یعنی مادرزادی به علت مطرح بودن فاکتور تنبلی چشم نباید فرصت درمان را از دست داد و بایستی در اولین فرصت نسبت به انجام جراحی اقدام نمود، چون در غیر این صورت باعث تنبلی شدید چشم کودک و گاهی اوقات ممکن است باعث نابینایی کودک شود.
در افراد بزرگسال هم در صورتی که زمان انجام عمل خیلی عقب بی افتد، ممکن است عدسی چشم که کدر شده به علت جذب آب و تورم آن باعث بالا رفتن فشار چشم و ایجاد آب سیاه شود که اگر این اتفاق بی افتد، فرد ممکن است حتی بعد از عمل هم دید خوبی بدست نیاورد.
این طور که پزشکان متخصص بر اساس تجارب خود و بررسی های علمی دریافته اند، بهترین موقع عمل آب مروارید معملا بستگی به علت و مقدار آن و سن فرد دارد و زمان مناسب عمل را پزشک مربوطه تعیین می کند.
در افراد بزرگسال بسته به شغل آنان، بهترین موقع برای عمل آب مروارید زمانی است که دید فرد به حدی کم شود که زندگی فرد را دچار اختلال کند. در این افراد همچنین بهترین موقع عمل زمانی محسوب می شود که فرد در شمارش انگشتان خود در فاصله نیم متری مشکل داشته باشد. اما در کودکان چنان چه آب مروارید جنبه مادرزادی داشته باشد، باید به صورت اورژانسی و در اولین فرصت اقدام به عمل جراحی کرد.

علائم بروز آب مروارید

نخستین نشانۀ بروز آب مروارید اختلال در قدرت بینایی است. بیمار در مشاهدۀ اجسام با سختی مواجه می‌شود. هنگامی که آب مروارید پیشرفت می‌کند، بیمار ممکن است اشیاء یا نقاط را دوتایی ببیند. افزایش تدریجی در کوری نیز وجود خواهد داشت. در ابتدا، قدرت بینایی در سایه روشن ممکن است بهتر از نور روز کامل باشد، زیرا نور در اطراف مردمک به شدت منبسط شده در تاریکی وارد چشم‌ها می‌شود. در مراحل پیشرفته، اشیاء و اشخاص ممکن است صرفاً لکه‌های نوری باشند. در مرحلۀ نهایی، یک لکۀ سفید – خاکستری رنگ در مردمک چشم وجود دارد.

گونه های مختلف آب مروراید

۱ – آب مروراید ناشی از افزایش سن: عدسی نیز همانند سایر قسمت‌های بدن،‌ در طول زندگی به رشد خود ادامه می‌دهد و لایه‌هایی به سطح خارجی آن اضافه می‌شود که با گذشت زمان لنز سخت می‌شود و شفافیت خود را از دست می‌دهد.

آب مروارید ناشی از افزایش سن شایع‌ترین نوع آب مروارید است و بین سنین ۶۵ تا ۷۴ سالگی،۵۰ درصد افراد و بالای سن ۷۵ سالگی، ۷۰ درصد افراد به آن مبتلا می‌شوند، اما می‌تواند از ۳۵سالگی به بعد شروع شود.

۲ – آب مروارید ناشی از سایر بیماری‌ها: این نوع آب مروارید در افرادی که بیماری‌های مشخص دیگری از جمله دیابت (بیماری قند) دارند دیده می‌شود. گاهی بروز آب مروارید در رابطه با مصرف داروهای کورتون دار است.

۳- آب مروارید ناشی از ضربه: گاهی بلافاصله پس از صدمات چشمی و گاهی سالها بعد از آن دیده می‌شود.

۴- آب مروارید مادرزادی: برخی بچه‌ها با آب مروراید به دنیا می‌آیند یا این‌که در کودکی به آن مبتلا می‌شوند که معمولا در هر دو چشم است. این آب مروارید ممکن است در بینایی اختلال ایجاد نکند، اما در صورت ایجاد اختلال حتما باید جراحی شود.

علائم آب مروارید :

شایع‌ترین علائم این بیماری عبارت اند از:

الف – تار شدن یا محو شدن بینایی.

ب- حساس شدن به روشنایی: درخشندگی زیاد نور اتومبیل‌ها در شب، خیرگی و پخش نور چراغ‌ها و نور آفتاب، دیدن هاله اطراف چراغ‌ها.

پ- کم رنگ شدن یا محو شدن رنگ‌ها.

ت – دید کم در شب.

ث- دو بینی یا چند بینی (که با افزایش شدت آب مروارید وضعیت بدتر می‌شود).

ج- افزایش دید نزدیک، تغییر مداوم شماره عینک و یا لنز تماسی.

این علائم می‌تواند ناشی از سایر بیماری‌های چشمی نیز باشند، پس اگر دچار هر یک از این علائم شدید حتما به چشم پزشک مراجعه کنید.

در آب مروارید خفیف، اختلال بینایی شاید بسیار ناچیز باشد. اما با افزایش میزان آب مروارید، بینایی به تدریج بد تر می‌شود. بعضی از مبتلایان همزمان با کاهش دید دور احساس می‌کنند که دید نزدیک آنها بهتر شده اما این تغییر، موقتی است و با افزایش میزان آب مروارید، دید دور و نزدیک، هر دو بدتر خواهد شد.

سرعت ایجاد اب مروارید
سرعت ایجاد آب مروارید نزد افراد مختلف فرق میکند و حتی ممکنست بین دو چشم نیز متفاوت باشد. اغلب آب مروارید هائی که با افزایش سن ایجاد میشوند در طی چند سال بتدریج بوجود می آیند. سایر آب مرواریدها بخصوص در افراد جوان و یا در بیماران مبتلا به بیماری قند ممکنست بسرعت و در طی چند ماه باعث کاهش دید شوند. بنابراین پیش بینی دقیق سرعت پیشرفت آب مروارید امکانپذیر نیست.

 

درمان آب مروارید چگونه 
تنها راه درمان آب مروارید جراحی است. بهر حال چنانچه علائم آب مروارید خفیف باشد تغییر نمره عینک ممکنست موقتا مشکلات شما را حل نماید. هیچگونه دارو، روش تغذیه، ورزش یا وسائل نوری وجود ندارد که باعث درمان یا جلوگیری از آب مروارید شوند. دوری از نور خورشید ممکن است به جلوگیری یا کند شدن پیشرفت آب مروارید کمک کند. عینکهای آفتابی که نور ماورا بنفش را جذب می کنند یا عینکهای طبی با یک پوشش ضد اشعه ماورا بنفش باعث حفاظت چشم می شوند.

چه موقع بایستی جراحی انجام شود؟

 

هنگامیکه آب مروارید بحدی باعث کاهش دید شود که مانع انجام فعالیتهای روزانه بشود. این عقیده که آب مروارید بایستی جهت عمل “رسیده” باشد درست نیست.

وقتی که آب مروارید ایجاد می شود عدسی چشم ضخیم و کدر می گردد. نور نمی تواند از آن به آسانی عبور کند و به این ترتیب باعث تاری دید می شود.

جراحی آب مروارید هنگامیکه نیازهای بینایی شما آن را ایجاب کند می تواند انجام شود. شما باید ببینید که آیا دید شما در حدی است که بدون هیچ ناراحتی کارتان را انجام دهید یا خیر؟ بدون خطر رانندگی کنید؟ آیا می توانید براحتی بخوانید و تلویزیون تماشا کنید؟ آیا شما می توانید فعالیتهای روزانه مثل پخت و پز، خرید، کارهای منزل، خوردن داروهایتان را بدون مشکل انجام دهید.

بر اساس مشکلاتتان، شما و چشم پزشکتان می توانید با هم تصمیم بگیرید که چه موقع جراحی لازم است.

انتظار شما از عمل آب مروارید چه باید باشد؟
سالانه بیش از دهها میلیون عمل آب مروارید در کشورهای پیشرفته جهان انجام می شود که حدود ۹۵% این عمل ها بدون عارضه است. در کشور ما نیز سالانه بیش از ۱۰۰,۰۰۰ عمل آب مروارید با بهره گیری از روشهای مختلف انجام می شود.

در طی عمل آب مروارید که معمولاً با بی حسی موضعی انجام می شود، عدسی کدر از داخل چشم بیرون آورده می شود. در اغلب موارد بجای عدسی طبیعی یک عدسی یا لنز داخل چشمی دائمی قرار داده می شود. این لنز برای همیشه در چشم شما باقی می ماند و خراب یا فاسد نمی شود. چشم پزشک این جراحی ظریف را با میکروسکوپ و وسائل ظریف و تکنولوژی مدرن انجام می دهد. گذاشتن یا پیوند عدسی مصنوعی توسط جراح ورزیده عوارض بیشتری را به بیمار تحمیل نخواهد کرد بلکه باعث می شود دید بیمار بعد از عمل بسیار خوب باشد و به عینکهای ضخیم و سنگین که مشکلات فراوانی ایجاد می کنند نیاز نداشته باشد.

در نزدیک به یک پنجم بیمارانیکه عمل آب مروارید می شوند کپسول طبیعی که نگهدارنده عدسی داخل چشمی است کدر می شود و جراحی لیزر برای باز کردن این کپسول کدر شده لازم است تا دید مجدداً بهبود یابد.

بعد از عمل آب مروارید شما می توانید تمامی کارهای خود بجز فعالیتهای سنگین را انجام دهید. شما بایستی قطره های تجویز شده توسط جراح را بدرستی و در موقع مقرر استفاده کنید. چندین ویزیت بعد از عمل برای کنترل کردن وضعیت بهبود چشم شما لازم است.

جراحی آب مروارید یک عمل بسیار موفقیت آمیز است. در بیش از ۹۰% موارد دید بهبود می یابد مگر اینکه مشکلی در قرنیه، پرده چشم یا عصب چشم شما وجود داشته باشد. مهم است بدانید که ممکنست عوارض در طی عمل جراحی یا بعد از آن پیش بیاید که باعث کاهش دید شود. مانند هر عمل جراحی نتیجه صد در صد را نمیتوان تضمین نمود.

نتیجه:
آب مروارید علت شایع کاهش دید بخصوص در افراد مسن است اما قابل درمان می باشد. چشم پزشک علاوه بر اینکه می تواند به شما بگوید که آیا کاهش دید شما ناشی از آب مروارید است و یا علت دیگری دارد. در تصمیم گیری در مورد عمل جراحی نیز به شما کمک می کند.